Yararlı SSH Komutları – Ahmet Erdoğan

Linux tabanlı bir sunucuyu yönetmek, SSH (Secure Shell) üzerinden komut satırına hakim olmayı gerektirir. İster bir web geliştirici olun ister sistem yöneticisi, günlük işlerinizi hızlandıracak en temel ve ileri seviye Linux komutlarını bu rehberde bulabilirsiniz.

1. Dosya ve Dizin Yönetimi

Sunucu içerisinde gezinmek ve dosyaları yönetmek için en sık kullanılan komutlar:

KomutAçıklamalsDizindeki dosyaları listeler.ls -laGizli dosyalar dahil tüm detayları (boyut, tarih) gösterir.cd ..Bir üst dizine geçer.cd ~Kullanıcının ana (home) dizinine döner.pwdO anda hangi dizinde olduğunuzu gösterir.mkdirYeni bir dizin (klasör) oluşturur.rm -rfBir dizini ve içindekileri kalıcı olarak siler (Dikkatli kullanın!).cpDosya veya dizini kopyalar.mvDosya taşıma veya isim değiştirme işlemi yapar.

2. Arşiv ve Sıkıştırma İşlemleri

tar -zxpf dosya.tar.gz  # .tar.gz uzantılı sıkıştırılmış dosyaları açar
tar -xpf dosya.tar     # .tar uzantılı dosyaları açar
gunzip dosya.gz        # .gz uzantılı dosyaları açar
wget URL               # Belirtilen linkteki dosyayı sunucuya çeker

3. Sistem İzleme ve Performans

top: İşlemci (CPU) ve RAM kullanımını canlı olarak gösterir.
df -h: Disk doluluk oranlarını okunabilir (GB/MB) formatta sunar.
uptime: Sunucunun ne kadar süredir açık olduğunu gösterir.
free -m: Boş ve kullanılan RAM miktarını Megabayt cinsinden verir.
whoami: Hangi kullanıcı ile oturum açtığınızı gösterir.

4. Servis Yönetimi ve Restart Komutları

Modern sistemlerde (CentOS 7+, Ubuntu 16+) systemctl kullanılması önerilir:

systemctl restart httpd   # Apache restart (CentOS)
systemctl restart apache2 # Apache restart (Ubuntu)
systemctl restart mysqld  # MySQL / MariaDB restart
reboot                    # Sunucuyu yeniden başlatır

5. Güvenlik ve IP Engelleme (Iptables)

Belirli bir IP adresinden gelen saldırıları engellemek veya engeli kaldırmak için:

# IP Engelleme
iptables -A INPUT -s 85.159.54.48 -j DROP

# IP Engelini Kaldırma
iptables -D INPUT -s 85.159.54.48 -j DROP

# Sunucuya gelen anlık SYN saldırı adetlerini ve IP'leri listeleme
netstat -np | grep SYN_RECV | awk '{print $5}' | cut -d. -f1-4 | cut -d: -f1 | sort -n | uniq -c | sort -n

SSH Bağlantısı İçin Gerekli Araçlar

Windows üzerinden sunucunuza bağlanmak için en popüler ve ücretsiz araç PuTTY programıdır. Aşağıdaki adresten en güncel sürümünü indirebilirsiniz:

PuTTY Güncel Sürüm İndir

İpucu: Metin düzenlemek için pico yerine daha kullanıcı dostu olan nano komutunu kullanabilirsiniz (Örn: nano dosyaadi.txt).